بهداشت، بهداشت عمومی،سلامتی و بیماری
بهداشت(health):
کلمه بهداشت از واژه ی hygeia گرفته شده که به صورت زن زیبایی نمایش داده می شود که جامی در دست خود دارد و یک مار مشغول نوشیدن از آن است. برابر افسانه های یونانی مار گواه بر هنر بهبود دادن است که نشانه آن تا امروز نیز محفوظ مانده است.
بهداشت عبارتست از : علم و سلامتی و شامل همه عواملی است که در ایجاد زندگی سالم سهمی بر عهده دارند.
بهداشت عمومی (public health):
اصطلاح بهداشت عمومی از حدود سال 1840 به میان آمده است و از نیاز به حفاظت عموم مردم در برابر انتشار بیماریهای واگیر برخاسته است . بعدا در سال 1848 این اصطلاح به صورت قانون درآمد. در سال 1920 آقای وینسلو winslow پروفسور سابق بهداشت عمومی در دانشگاه Yale تعریف مفصلی از بهداشت عمومی بدست داد. کمیته ی کارشناسان Who درباره ی اجرای خدمات بهداشت عمومی، بهداشت عمومی را این چنین تعریف کردند:
بهداشت عمومی علم و هنر پیشگیری از بیماریها،طولانی کردن زندگی و ارتقای سلامت و موثر کردن آنها از طریق کوشش های سازمان یافته ی اجتماعی برای بهسازی محیط زیست، مبارزه با عفونت های واگیر،آموزش بهداشت فردی به اشخاص، سازمان دادن خدمات پزشکی و پرستاری به منظور تشخیص زودرس و درمان، پیشگیری از بیماریها و ایجاد نظام اجتماعی « به منظور تضمین بهره وری همه اشخاص از استاندارد های مناسب زندگی برای حفظ سلامت و سازمان دادن این مزایا به طوری که هر شهروندی بتواند حق حیات و ادامه زندگی سالم را نشناسد.»
بهداشت عمومی نه تنها یک رده علمی بلکه یک «نهاد اجتماعی» شده است که برای انجام کارهایی درباره ی میزان مرگ ومیر و وضعیت بهسازی و بسیاری دیگر از موضوعات مرتبط با زندگی و مرگ به وسیله ی جامعه ایجاد و نگهداری می شود. با این مفهوم بهداشت عمومی هم یک مجموعه ی دانش و هم وسیله ای برای کاربرد دانش است.
سلامتی :
تعریف Who از سلامتی که در سال 1948 در مقدمه اساسنامه آن بیان شده است: سلامتی عبارتست از: رفاه کامل جسمی،روانی و اجتماعی و نه تنها عدم بیماری یا نقص عضو و توانایی داشتن یک زندگی از نظر اقتصادی و اجتماعی مثمر.
ابعاد سلامتی :
1- بعد جسمی 2- بعد روانی 3- بعد اجتماعی
1- بعد جسمی : سلامت جسمی دال بر عمل کردن کامل بدن است که سلامت زیست شناختی را به عنوان حالت بهینه عملکرد هر یاخته یا اندام بدن و با هماهنگی کامل بقیه اعضا در نظر گرفت.
2- بعد روانی : سلامت روانی تنها شامل نداشتن بیماری روانی نیست بلکه توان واکنش در برابر انواع گوناگون تجربیات زندگی به صورت قابل انعطاف و معنی دار است.
3- بعد اجتماعی : رفاه اجتماعی به معنای سازگاری و تلفیق درون شخص و بین هر شخص با دیگر اعضاء جامعه و بین اعضای جامعه و دنیایی است که در آن زندگی می نمایند و تعریف آن چنین است:« چند و چون قیود درونی هر شخص و دامنه مداخله ی او در جامعه.
بیماری:
بیماری معمولا یک حالت ناراحت کننده جسمی یا روانی است که اکثرا با علایمی (مثل تب ،استفراغ، درد و غیره) همراه است و یا حالتی است که در شکل ظاهری بدن،ساختمان بافتها و ترکیب شیمیایی مایعات آن تغییری پیدا می شود یا در کار طبیعی اعضای بدن اختلالی رخ می دهد.
طیف تندرستی- بیماری
همیشه به سادگی نمی توان مردم را به دو دسته کلی بیمار و سالم تقسیم کرد. عده ای از افراد جامعه که به کارهای معمولی روزانه خود مشغول هستند و هیچگونه ناراحتی یا علامت بیماری نشان نمی دهند ممکن است در معاینه دقیق از جمله آزمایش خون یا ادرار یا رادیوگرافی، معلوم شود که مبتلا به بیماری هستند. این افراد دچار بیماری غیر آشکار هستند. اگر افراد جامعه را بر جسب حالت تندرستی یا شدت بیماری گروه بندی کنیم جدولی ایجاد می شود که به آن طیف تندرستی – بیماری گفته می شود.
تندرستی بیماری غیر آشکار بیماری خفیف بیماری متوسط بیماری شدید بیماری کشنده مرگ
منبع: کتاب اصول خدمات بهداشتی – دکتر باقیانی مقدم